พระรามราชนิเวศน์ (วังบ้านปืน) สถาปัตยกรรมยุโรปริมแม่น้ำเพชรบุรี

หากนิยามคำว่า ‘เพชรบุรี’ ในหัวของคุณยังหยุดอยู่ที่เขาวัง ลอดช่องน้ำตาลข้น หรือทางผ่านไปสู่ชายหาดหัวหิน เราอยากชวนคุณเลี้ยวหัวรถเข้าสู่รั้วสีเขียวของมณฑลทหารบกที่ 15 เพื่อพบกับ พระรามราชนิเวศน์ หรือที่ชาวเมืองเรียกกันติดปากด้วยความคุ้นเคยว่า วังบ้านปืน หมุดหมายทางประวัติศาสตร์ที่ให้ความรู้สึกราวกับหลุดเข้าไปในยุโรปยุคต้นศตวรรษที่ 20 ท่ามกลางสายลมเย็นที่พัดเอื่อยมาจากแม่น้ำเพชรบุรี

จุดเริ่มต้นจากพระราชดำริและแรงบันดาลใจจากแดนไกล

ย้อนกลับไปในปลายรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ด้วยสภาพอากาศของพระนครในฤดูฝนที่มีความชื้นและฝนตกชุก มักส่งผลให้พระองค์ทรงพระประชวรอยู่เนืองๆ จึงทรงมีพระราชดำริที่จะสร้างพระราชฐานสำหรับประทับแรมขึ้นในต่างจังหวัด และเมืองเพชรบุรีก็คือคำตอบที่สมบูรณ์แบบด้วยสภาพอากาศที่โปร่งสบายและทัศนียภาพอันงดงาม

พระองค์ทรงใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ในการจัดซื้อที่ดินริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเพชรบุรี และเสด็จฯ ทรงวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2453 โดยโปรดเกล้าฯ ให้ มิสเตอร์คาร์ล ดอริ่ง (Karl Döring) สถาปนิกชาวเยอรมัน ซึ่งเคยรับราชการอยู่ที่กรมรถไฟหลวง เป็นผู้ออกแบบ และมี ดร.ดวด ไบเยอร์ เป็นวิศวกรควบคุมงาน โดยหยิบยกเค้าโครงและสไตล์มาจากพระราชวังฤดูร้อนของจักรพรรดิวิลเฮล์มแห่งเยอรมนี

แม้การก่อสร้างจะยังไม่แล้วเสร็จในรัชกาลที่ 5 แต่เมื่อเข้าสู่รัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) พระองค์ได้โปรดเกล้าฯ ให้สานต่องานก่อสร้างจนเสร็จสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2459 รวมระยะเวลาราว 7 ปี พร้อมพระราชทานนามอย่างเป็นทางการว่า พระรามราชนิเวศน์

สถาปัตยกรรมบาโรกผสานอาร์ตนูโว รายละเอียดที่ซ่อนอยู่ในทุกตารางนิ้ว

ความน่าหลงใหลของพระตำหนักแห่งนี้อยู่ที่การผสมผสานศิลปะแบบโมเดิร์นสไตล์เยอรมัน เข้ากับความอ่อนช้อยของอาร์ตนูโว (Art Nouveau) และความโอ่อ่าของบาโรก (Baroque) ภายนอกดูสุขุมเรียบง่ายด้วยหลังคากระเบื้องสั่งตรงจากต่างประเทศ แต่เมื่อก้าวเท้าผ่านประตูเข้าไป คุณจะพบกับความประณีตที่ซ่อนอยู่ตามห้องต่างๆ

• ห้องโถงกลมชั้นล่างและบันไดเวียนคู่: หัวใจหลักของอาคารที่สะกดทุกสายตาด้วยเส้นสายเรขาคณิตและการเล่นโทนสีของเสาคลาสสิก จุดเด่นที่สุดคือ บันไดเวียนคู่ทรงดอกจิก ที่วนเข้าหากันอย่างสง่างาม บนราวบันไดประดับด้วยตุ๊กตากระเบื้องเคลือบรูปเด็กหญิงและเด็กชายในอิริยาบถที่ดูมีชีวิตชีวา
• ห้องเสวยและห้องท้องพระโรง: โดดเด่นด้วยงานปูนปั้นและการจัดวางพื้นที่แบบยุโรป บริเวณด้านหน้าห้องเสวยประดิษฐานรูปปั้น เทพเจ้าโพไซดอน (Poseidon) เทพแห่งท้องทะเล ซึ่งสะท้อนความเชื่อและความงามตามปกรณัมกรีกโบราณ
• ห้องทรงพระอักษรและงานกระจกสี: ออกแบบให้มีตู้หนังสือฝังแนบไปกับผนัง ประตูเปิดรับแสงธรรมชาติเชื่อมออกสู่ระเบียงภายนอก พร้อมการตกแต่งด้วยกระจกสเตนกลาส (Stained Glass) ลวดลายวิจิตรที่กรองแสงแดดให้กลายเป็นเฉดสีอันนุ่มนวล
• ห้องพระบรรทมพระเจ้าอยู่หัว: ห้องที่ออกแบบเสาด้วยแผ่นทองแดงดุนลายกรุอย่างวิจิตรบรรจง และเป็นจุดที่สามารถทอดสายตามองเห็นยอดเขาวัง (พระนครคีรี) ที่ตั้งตระหง่านอยู่ไม่ไกล ปัจจุบันเป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปของรัชกาลที่ 5 และรัชกาลที่ 6
• สนามแบดมินตันแห่งแรกของสยาม: บริเวณคอร์ทยาร์ดกลางพระตำหนักเคยเป็นสนามแบดมินตันแห่งแรกของประเทศไทย ก่อนที่ในกาลต่อมาจะได้รับการปรับเปลี่ยนภูมิทัศน์ให้กลายเป็นสวนหย่อมและสระน้ำพุใจกลางอาคาร

พื้นที่สาธารณะ ลมหายใจริมน้ำ และศาสตร์พระราชา

นอกจากคุณค่าทางประวัติศาสตร์และงานดีไซน์ระดับมาสเตอร์พีซแล้ว พื้นที่โดยรอบพระรามราชนิเวศน์ยังเป็นโอเอซิสสีเขียวของชาวเพชรบุรี:

• ลานหน้าพระที่นั่ง: ประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แวดล้อมด้วยปืนใหญ่โบราณหล่อสัมฤทธิ์ทั้งสี่ทิศ ได้แก่ รามสูรขว้างขวาน, ยมบาลจับสัตว์, ลอยชายเข้าวัง และกำลังเพชหึง ท่ามกลางร่มเงาของต้นไทรย้อยโบราณ
• อาคารพระพุทธโสธร: ตั้งอยู่บริเวณลานจอดรถ สร้างขึ้นในวาระครบรอบ 100 ปีของวังบ้านปืน เพื่อเป็นศูนย์รวมจิตใจให้ประชาชนได้กราบไหว้สักการะ
• ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง มทบ.15: เดินลัดเลาะไปริมแม่น้ำเพชรบุรี จะพบกับพื้นที่จัดแสดงศาสตร์พระราชา แปลงเกษตรสาธิต การจัดการสิ่งแวดล้อม และมุมเรือนเลี้ยงสัตว์ เช่น นกยูง แกะ ไก่ และเต่า ซึ่งเปิดให้ครอบครัวและนักท่องเที่ยวได้สัมผัสวิถีชีวิตอย่างใกล้ชิด

ข้อมูลการเดินทางและเวลาเปิดเข้าชม

กิจกรรมรอบนอก: ประชาชนสามารถเข้ามาเดินเล่น พักผ่อน และออกกำลังกายรอบบริเวณสวนริมน้ำได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

• สถานที่ตั้ง: มณฑลทหารบกที่ 15 ตำบลบ้านหม้อ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี (ห่างจากพระนครคีรีประมาณ 2 กิโลเมตร มีทางเข้าหลักทางทิศเหนือ ถนนดำรงรักษ์)
• วันและเวลาทำการ:
• วันราชการ (จันทร์ – ศุกร์): 08.30 – 16.00 น.
• วันหยุดราชการและวันหยุดนักขัตฤกษ์ (เสาร์ – อาทิตย์): 08.30 – 16.30 น.
• พิกัด พระรามราชนิเวศน์ วังบ้านปืน