หลบสายตาจากฝูงช้าง แล้วก้มมอง ‘อัญมณี 7 สี’ ที่เดินได้ใต้ผืนป่ากุยบุรี

เรื่อง:ปิ่นภัทร

เวลาไปเยือนกุยบุรี เรามักแหงนหน้ามองแนวทิวเขา ชะเง้อคอมองหาช้างป่า หรือเฝ้ารอเงาดำทะมึนของฝูงกระทิงที่ปลายขอบทุ่งหญ้า

แต่ใต้ร่มเงาไม้หนาทึบและเสียงน้ำไหลเอื่อยริมลำธารใส หากลองเปลี่ยนองศาการมอง ย่อตัวลงต่ำแล้วเพ่งสายตาไปที่ซอกหิน สิ่งที่ปรากฏตรงหน้าไม่ใช่เศษหินธรรมดา แต่คือสิ่งมีชีวิตตัวจิ๋วที่มีสีสันฉูดฉาดราวกับหลุดออกมาจากจานสีของจิตรกร—นั่นคือ “ปูคีรีขันธ์” หรือที่หลายคนเรียกติดปากว่า “ปูเจ็ดสี”

รู้จัก ปูคีรีขันธ์ หรือ “ปูเจ็ดสี” สัตว์น้ำจืดแห่งผืนป่าประจวบฯ

ปูน้ำจืดสายพันธุ์นี้มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Demanietta khirikhan (Yeo, Naiyanetr & Ng, 1998) ซึ่งบันทึกเกียรติประวัติของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ถิ่นค้นพบแรกเริ่มเอาไว้ บนกระดองขนาดไม่กี่เซนติเมตรแต้มด้วยสีน้ำเงินครามเข้ม ขาสีส้มสด และปลายก้ามสีครีมสว่าง ตัดกับมอสสีเขียวชอุ่มอย่างมีชั้นเชิง

ความสวยงามที่มาพร้อม ‘รสนิยมรักสะอาด’

นอกจากความโดดเด่นทางสายตา ปูคีรีขันธ์ยังมีบทบาทสำคัญในฐานะ “ดัชนีชี้วัดคุณภาพสิ่งแวดล้อม” (Bio-indicator) เพราะพวกมันจัดเป็นสิ่งมีชีวิตที่ไม่ประนีประนอมกับมลพิษแม้แต่น้อย

• น้ำไม่สะอาด อยู่ไม่ได้: ปูชนิดนี้ต้องการน้ำที่ใส ไหลรินตลอดเวลา และมีออกซิเจนสูง หากมีสารเคมีปนเปื้อนหรือน้ำขุ่นข้น พวกมันจะหายไปทันที การพบเห็นพวกมันจึงเป็นการการันตีว่าป่าต้นน้ำแห่งนี้บริสุทธิ์ 100%
• แม่บ้านประจำลำธาร: ในระบบนิเวศ พวกมันทำหน้าที่เสมือนเทศบาลธรรมชาติ คอยกินเศษใบไม้และซากอินทรียวัตถุ ช่วยรักษาสมดุลและความใสของสายน้ำ

คู่มือนักสังเกตการณ์: กฎเหล็กแอบมองเจ้าถิ่นตัวจิ๋ว

หากมีโอกาสไปเดินป่าศึกษาธรรมชาติ การตามหาปูเจ็ดสีถือเป็นเสน่ห์แบบ Macro-wildlife ที่น่าประทับใจ โดยมีข้อปฏิบัติง่ายๆ เพื่อไม่ให้รบกวนเจ้าบ้าน:

• มองด้วยตา ไม่จับด้วยมือ: กระดองและข้อต่อของปูน้ำจืดบอบบางมาก การจับต้องอาจทำให้ก้ามหักหรือเกิดการบาดเจ็บ
• ไม่พลิกหินทิ้งเกลื่อน: โขดหินริมน้ำคือบ้านและที่หลบภัย หากจำเป็นต้องยกดู ควรวางกลับตำแหน่งเดิมอย่างเบามือ
• ปราศจากสารเคมี: หลีกเลี่ยงการชำระล้างสบู่ ครีมกันแดด หรือสารเคมีสังเคราะห์ลงสู่ลำธารโดยตรง

บางที เสน่ห์ของการเดินป่าอาจไม่ได้อยู่ที่การได้เจอสัตว์ตัวใหญ่ที่สุดเสมอไป แต่อยู่ที่การค้นพบว่า ใต้ซอกหินเงียบๆ ริมทาง ยังมีชีวิตเล็กๆ ที่ทำหน้าที่ขับเคลื่อนระบบนิเวศทั้งผืนป่าอยู่อย่างงดงามและสมบูรณ์แบบ

ขอบคุณภาพ:อุทยานแห่งชาติกุยบุรี