ตอก เจาะ ลงสี จาก ‘ตัวหนังเมืองเพชร’ สู่เวทีหุ่นเงาโลก กับเดิมพันส่งต่อมรดกสู่มือคนรุ่นใหม่

เสียงค้อนไม้กระทบด้ามสิ่วดังเป็นจังหวะสะท้อนไปทั่วห้องประชุม สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเพชรบุรี ไม่ใช่ภาพคุ้นตาในยุคที่ความบันเทิงหมุนเร็วอยู่บนหน้าจอดิจิทัล แต่สำหรับเยาวชนกว่า 30 ชีวิตจากโรงเรียนท้องถิ่น นี่คือห้องเรียนทดลองที่พาพวกเขาย้อนเวลาไปสัมผัสศาสตร์ช่างชั้นสูง จุดเริ่มต้นของศิลปะหุ่นเงา หนังตะลุง และหนังใหญ่ ที่กำลังเตรียมตัวก้าวสู่เวทีระดับนานาชาติ

กลิ่นหนังฟอกจาง ๆ คละเคล้ากับเสียงขูดและตัดแต่งชิ้นงาน เป็นบรรยากาศของ “โครงการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเรียนรู้ศิลปะการทำตัวหนัง” ซึ่งจัดขึ้นภายใต้โครงการใหญ่ระดับยุทธศาสตร์ การพัฒนาแบบมีส่วนร่วมสู่เมืองสร้างสรรค์ระดับสากล เพื่อเตรียมความพร้อมสู่ เทศกาลหุ่นเงาโลก

นางสาวประทิน พูลนิล วัฒนธรรมจังหวัดเพชรบุรี ระบุในคำกล่าวรายงานว่า การทำตัวหนังเมืองเพชรไม่ได้เป็นเพียงแค่งานหัตถกรรม แต่เป็น “ศิลปะขั้นสูง” ที่หลอมรวมงานช่าง ความคิดสร้างสรรค์ และศิลปะการแสดงเข้าไว้ด้วยกันอย่างแยกไม่ออก

ถอดรหัสลายกนกบนผืนหนังเบื้องหลังศาสตร์การทำตัวหนังเมืองเพชร

ตลอดทั้งวัน ตัวแทนครูและนักเรียนจากสถานศึกษาในพื้นที่ เช่น โรงเรียนสุวรรณรังสฤษฏ์วิทยาลัย และโรงเรียนเทศบาล 1 วัดแก่นเหล็ก (รัตนกะลัสอนุสรณ์) ต้องเปลี่ยนบทบาทจากผู้ชมมาเป็น “ช่างทำหนัง”ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดของคณะวิทยากรผู้เชี่ยวชาญ 4 ท่าน ได้แก่ จิตรภาณุ คล้ายเพชร, พล ขำเพชร, นรงค์ ม่วงงาม และ ณิศากร เกิดทรัพย์ ร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ด้านศิลปะการทำตัวหนัง พร้อมด้วย นายโสภณ แสงอยู่ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านดนตรี เยาวชนได้เรียนรู้กระบวนการตั้งแต่จุดเริ่มต้น:

• การร่างลาย: ถ่ายทอดลวดลายไทยลงบนแผ่นหนังอย่างแม่นยำ
• การฉลุและตอกเจาะ: ใช้เครื่องมือเฉพาะทางตอกฉลุให้เกิดมิติแสงเงา ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการแสดงหุ่นเงา
• การลงสีและประกอบร่าง: แต้มสีโปร่งแสงและเข้าไม้ตับเพื่อให้ตัวหนังพร้อมเคลื่อนไหวเมื่อต้องแสงไฟ

ปลุกมรดกท้องถิ่นสู่สายตาโลก เมืองสร้างสรรค์ที่ต้องไม่ขาดผู้สืบทอด

นายชัยพล ภูต้องลม รองผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี ประธานในพิธี กล่าวถึงความสำคัญของการดึงคนรุ่นใหม่เข้ามามีส่วนร่วม เพราะเมืองเพชรบุรีมีฐานทุนทางวัฒนธรรมที่เข้มแข็ง การผลักดันสู่ “เมืองสร้างสรรค์ระดับสากล” จะเกิดขึ้นไม่ได้เลยหากภูมิปัญญาต้นน้ำอย่างการทำตัวหนังเมืองเพชรขาดคนสืบทอด

การจัดอบรมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการถ่ายทอดวิชาชีพแบบเดิม แต่เป็นการปูพื้นฐานเพื่อให้เด็กและเยาวชนเกิดความภาคภูมิใจ มองเห็นคุณค่าของศิลปะหุ่นเงา และพร้อมที่จะนำอัตลักษณ์พื้นบ้านนี้ไปต่อยอด ทั้งในมิติงานร่วมสมัยและบนเวทีระดับสากลต่อไปในอนาคต

จากห้องเรียนช่าง สู่เวทีใหญ่ ‘เทศกาลหุ่นเงาโลก’

การฝึกอบรมทำตัวหนังครั้งนี้เป็นเพียงหมุดหมายแรกของการเตรียมความพร้อมสู่มหกรรมวัฒนธรรมครั้งใหญ่ ในงาน “เทศกาลหุ่นเงาโลก จังหวัดเพชรบุรี” ที่กำลังจะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 11–13 กันยายน 2569 ณ วัดบุญทวี (ถ้ำแกลบ) อ.เมือง จ.เพชรบุรี

มหกรรมดังกล่าวจะเป็นพื้นที่ประชันฝีมือและการแสดงของคณะหนังตะลุงและหนังใหญ่กว่า 30 คณะทั่วประเทศ พร้อมการแสดงจากคณะระดับตำนานอย่าง หนังใหญ่วัดขนอน และ โจหลุยส์ รวมถึงศิลปินชื่อดัง เอกชัย ศรีวิชัย ซึ่งภาพตัวหนังที่เด็กและเยาวชนได้ลงมือแกะสลักด้วยหยาดเหงื่อในวันนี้ จะสะท้อนให้เห็นเป็นรูปธรรมบนผืนผ้าขาวและแสงไฟในงานเทศกาลจริง ตอกย้ำว่าภูมิปัญญาไทยไม่ได้หยุดอยู่แค่ในตำรา แต่ยังมีเวทีให้โลดแล่นอย่างสง่างามในสายตาคนร่วมสมัย.